ЕУ пред нов енергетски удар: Гасот достигна 100 евра, министрите денес бараат решение

Цената на природниот гас во Европа вчера надмина 100 евра за мегават-час, првпат од декември 2022 година, зголемувајќи го ризикот од поскапо греење, струја и производство во пресрет на зимата. Министрите за енергетика на Европската Унија денеска, 29 октомври, се состануваат во Луксембург за да разговараат за сигурноста на снабдувањето и мерките за намалување на трошоците за енергија.

Според берзанските податоци што ги пренесе Ројтерс, европската референтна цена на гасот, позната како холандски ТТФ, во средата пораснала за околу четири проценти. Гасот сега е приближно трипати поскап отколку пред почетокот на војната со Иран во февруари.

Министрите ќе разгледуваат предлог за намалување на сметките за електрична енергија преку промени во мрежните тарифи и даноците, вклучително и можноста струјата да се оданочува поповолно од природниот гас. Засега нема најавена итна мерка што би гарантирала намалување на цените.

Европскиот комесар за енергетика, Дан Јоргенсен, предупреди дека ситуацијата е сериозна, иако засега нема непосредна опасност од недостиг на енергенси. Тој нагласи дека снабдувањето само по себе не е доволно доколку граѓаните и компаниите не можат да ги платат високите цени.

Дополнителен проблем се намалените резерви. Според Агенцијата на ЕУ за соработка меѓу енергетските регулатори (ACER), европските складишта на 21 октомври биле пополнети 75 проценти, наспроти 83 проценти во истиот период лани. Помалите резерви ја прават Европа поранлива на студена зима и нови прекини во снабдувањето.

Главна причина за поскапувањето се нарушените испораки на течен природен гас од Блискиот Исток, особено од Катар, поради војната со Иран. Според ACER, конфликтот ја зголемил проценетата сметка за европскиот увоз на гас за дополнителни 18 до 33 милијарди евра.

Поскапувањето е важно и за Македонија, која го увезува природниот гас. Повисоките набавни цени можат да ги зголемат трошоците за греење и индустриско производство, а посредно и за други производи и услуги. Сепак, берзанската цена од 100 евра се однесува на мегават-час енергија, а не на кубен метар гас, и не значи автоматско поскапување на домашните сметки. Тоа зависи од набавните договори, тарифите и регулаторните одлуки.